Arap ordularındaki en yeni savaş uçakları: 4,5 ve beşinci nesil jetleri kim işletiyor?
Editör değerlendirmesi: Bu dosya, Arap ordularındaki 4,5 ve beşinci nesil savaş uçaklarını tek bir açıdan ele alıyor: 20 Kasım 2026 itibarıyla gerçekten teslim edilip hizmete girenler ile hâlâ sözleşme, talep veya doğrulanmamış haber aşamasında olanlar. Dosya hava kuvvetlerini güce göre sıralamıyor, kazanan ilan etmiyor ve herhangi bir çatışmanın sonucunu öngörmüyor. Buradaki “nesil” sınıflandırması, üreticilerin açıkladığı özelliklere dayanan betimleyici teknik bir sınıflandırmadır; muharebe performansı belgesi değildir. Kaynaklara güven düzeyi: hükümetler ve şirketler tarafından resmî olarak açıklanan sözleşme ve teslimatlarda yüksek, açık kaynak takibine dayanan süregelen teslimat sayılarında orta, resmî bir Cezayir açıklaması bulunmadığı için Cezayir dosyasında düşük. Uyarı: olası bir satışın onaylanması sözleşme değildir; sözleşme de teslim edilmiş envanter değildir.
Yedi Arap ülkesi, teslimatı resmî veya bağımsız kaynaklarla doğrulanmış 4,5 nesil savaş uçakları işletiyor: Defence Arabia’nın 20 Kasım 2026’ya kadarki verileri incelemesine göre bunlar Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt, Mısır, Bahreyn ve Umman. Hiçbir Arap ülkesi F-35 işletmiyor. Uydu görüntüleri Su-35 uçaklarının Cezayir’e ulaştığına işaret ederken Rusya, adını vermediği bir “yabancı müşteriye” iki Su-57 teslim ettiğini açıkladı; Cezayir iki anlaşmadan hiçbirini resmî olarak doğrulamadı.
Site daha önce Arap ülkelerinin savaş uçağı sayısına göre (Arapça) sıralamasını, en büyük Arap hava kuvvetleri (Arapça) dosyasını ve Rafale, F-15SA ve Typhoon (Arapça) operatörleri matrisini yayımlamıştı. Bu dosya farklı bir soru soruyor: Tüm savaş uçaklarını saymıyor, üç modelle de sınırlı kalmıyor; modelleri teknik nesle göre sınıflandırıyor, ardından her ülke için teslim edilenleri sözleşmesi yapılan, talep edilen ve doğrulanmamış olanlardan ayırıyor. Terimin tanımı için şu açıklamaya bakılabilir: dördüncü ve beşinci nesil savaş uçakları arasındaki fark (Arapça).
Yayın tarihi: 21 Kasım 2026. Veri referans tarihi: 20 Kasım 2026.
Kısa cevap
- Beşinci nesil: hiçbir Arap ordusunda F-35 bulunmuyor. Suudi Arabistan 48 uçak talep etti ve ABD hükümeti tahmini 24,3 milyar dolar değerinde bir “olası satış” bildirimi yayımladı; ancak Teklif ve Kabul Mektubu (LOA) referans tarihi itibarıyla imzalanmadı. Cezayir’deki Su-57 dosyası “üreticinin adı verilmeyen bir müşteriye açıkladığı teslimat” olarak kalıyor.
- Teslim edilmiş 4,5 nesil: Suudi Arabistan’da F-15SA ve Typhoon; Katar’da F-15QA, Rafale ve Typhoon; BAE’de F-16E/F Block 60; Kuveyt’te Typhoon ve F/A-18E/F Super Hornet; Mısır’da Rafale; Bahreyn’de F-16 Block 70 ve Umman’da Typhoon.
- Sözleşmesi yapılmış ancak teslim edilmemiş: BAE için 80 Rafale F4 (ilk teslimat 2026 sonu olarak açıklandı), Fas için 25 F-16 Block 72 (ilk uçuş 6 Ekim 2026), Ürdün için 12 F-16 Block 70, Mısır’ın ikinci Rafale partisinin kalanı ve Katar için 12 ek Typhoon.
- Doğrulanmamış: Cezayir’deki Su-35 ve Su-57 sayıları, Mısır için herhangi bir J-10C anlaşması ve Suudi Arabistan için ikinci Typhoon partisi.
Dosyanın kapsamı
Dosya Arap Birliği üyesi ülkeleri kapsıyor ve sabit kanatlı savaş uçaklarıyla sınırlı. Silahlı eğitim uçakları, helikopterler ve insansız hava araçları dahil değil. Mirage 2000-9, F-16 Block 52, MiG-29M ve Su-30MKA gibi dördüncü nesil veya “4+” olarak sınıflandırılan modeller kapsam dışında tutuluyor; ancak bir ülkenin durumunu açıkladıkları yerde bunlara değiniliyor.
Belirtilen sayılar açıklanmış kümülatif teslimat sayılarıdır, mevcut operasyonel envanter değildir. Kaza veya operasyonlardaki kayıplar her zaman açıklanmadığından dosya bunları düşmüyor. Harcama hesaplama yöntemleri kaynaklar arasında farklılık gösterdiği için dosya savunma bütçelerini karşılaştırmıyor; paketler destek, eğitim ve mühimmatı değişen oranlarda içerdiği için de herhangi bir anlaşmanın değerini uçak sayısına bölmüyor.
Metodoloji: açıklanmış ağırlıklara sahip üç ölçüt
Dosya, her modelin her ülkedeki konumunu belirlemek için üç ölçüte dayanıyor. Ağırlıklar, bir kalemin “teslim edilmiş 4,5 veya beşinci nesil” sütununa girme gücünü belirliyor; ülkeleri sıralamak için kullanılmıyor.
| Ölçüt | Ağırlık | Neyi ölçer | Ağırlığın gerekçesi |
|---|---|---|---|
| Modelin teknik sınıflandırması | 45% | Aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radar veya eşdeğeri, entegre dijital elektronik harp ile modern sensör füzyonu ve veri bağları. Beşinci nesil için: yapısal radar izi azaltma (stealth), dahili silah bölmeleri ve sensör füzyonu | Dosyanın sorusunun özüdür ve üreticinin veya hükümet kurumunun açıkladığı özelliklere dayanır |
| Program aşaması | 35% | Yedi basamaklı merdiven: haber, talep, olası satış onayı, sözleşme, üretim ve testler, teslimat, hizmet | Niyet, sözleşme ve teslimat arasındaki karışıklığı önler; bu, haberlerde en sık yapılan hatadır |
| Kanıtın gücü | 20% | Ülkenin, üreticinin veya ihracatçı hükümetin resmî açıklaması, ardından SIPRI ve IISS verileri, ardından açık kaynak takibi | Güven düzeyini belirler; bu nedenle resmî kanıt yoksa “doğrulanmamış” yazılır |
Dosya, AESA radarı veya benzeri modern bir radarı dijital elektronik harp sistemiyle birleştiren modern standartta yeni üretimse bir modeli 4,5 nesil sayıyor. Typhoon ve Rafale tasarımları gereği 4,5 nesil olarak sınıflandırılıyor; ancak radar standardının ihracat partileri arasında farklılık gösterdiği not ediliyor. Rusya Su-35’i “4++” nesil olarak tanımlıyor; dosya onu bu çekinceyle aynı kategoriye alıyor.
Ülkeler ve sistemler: neler teslim edildi, neler edilmedi
Suudi Arabistan: En büyük Arap 4,5 nesil filosu ve sözleşmesiz F-35 talebi
Kraliyet Suudi Hava Kuvvetleri, ABD Hava Kuvvetleri Yaşam Döngüsü Yönetim Merkezi’ne göre 2010’da imzalanan yaklaşık 29 milyar dolarlık anlaşma kapsamında son yeni F-15SA uçaklarını 10 Aralık 2020’de teslim aldı. Anlaşma 84 yeni uçağı ve mevcut F-15S filosunun aynı standarda yükseltilmesini kapsıyor. Merkez, uçağın “dijital elektronik harp sistemi, elektronik uçuş kontrol (fly-by-wire) sistemi, kızılötesi arama ve takip sistemi ve aktif elektronik taramalı dizi radarı” içerdiğini belirtti.
Krallık, Eurofighter konsorsiyumunun program sayfasına göre 72 Typhoon işletiyor. İkinci Typhoon partisi ise Kasım 2026 itibarıyla sözleşmesi açıklanmamış bir satış fırsatı olarak duruyor. F-35 dosyasında, 20 Kasım 2026’da ABD Federal Sicili’nde yayımlanan bir bildirim, Krallığın 49 motorla birlikte “48 F-35 uçağı satın almayı talep ettiğini” ve tahmini değerin 24,3 milyar dolar olduğunu gösteriyor. Bildirim, “önerilen bir Teklif Mektubu düzenlenmesi” ile ilgili; yani anlaşma henüz bağlayıcı hâle gelmedi. Kentucky’den Cumhuriyetçi Senatör Rand Paul, 24 Eylül 2026’da satışın reddedilmesi için bir karar tasarısı sundu; tasarı Senato Dış İlişkiler Komitesi’ne havale edildi. Ayrıntılar için bkz.: Suudi Arabistan’ın F-35’i var mı? (Arapça).
Katar: Üç Batılı 4,5 nesil ailesi
Katar Emiri Hava Kuvvetleri üç 4,5 nesil ailesi işletiyor: F-15QA, Rafale ve Typhoon. SIPRI veri tabanı, Katar’ın 2021–2025 ithalatının 48’i ABD’den, 33’ü Birleşik Krallık’tan ve 13’ü Fransa’dan olmak üzere 100 muharebe uçağını kapsadığını kaydediyor. Eurofighter, Katar’ın 24 Typhoon sipariş ettiğini belirtiyor; Doha Aralık 2024’te 12 ek uçak alımını duyurdu. Defence Industry Europe’a göre Katar ayrıca EQ ve DQ modellerinden 36 Rafale işletiyor.
Türkiye, 2025’ten bu yana Katar ile ikinci el Typhoon alımı için müzakere ediyor. Al-Monitor Ekim 2026’da Ankara’nın anlaşmayı “yolunda” gördüğünü bildirdi; ancak referans tarihi itibarıyla imzalı bir sözleşme açıklanmadı. Bu nedenle Katar filosu tabloda teslim edilen sayısıyla, hiçbir uçak düşülmeden yer alıyor.
BAE: Hizmette F-16 Block 60 ve teslimata hazırlanan Rafale F4
BAE, Mirage 2000-9’ların yanı sıra 80 F-16E/F Block 60 savaş uçağına dayanıyor. Northrop Grumman’ın 2003 tarihli açıklamasına göre şirket bu filoyu elektronik taramalı AN/APG-80 radarı ve entegre bir elektronik harp sistemiyle donattı. Abu Dabi, 3 Aralık 2021’de F4 standardında 80 Rafale alımı için sözleşme imzaladı. Dassault ilk BAE uçağını 29 Ocak 2025’te tanıttı ve uçak Fransız test merkezinde kaldı. Şirket, Temmuz 2026’daki altı aylık sonuç sunumunda “2026 sonunda BAE’ye ilk teslimatların hazırlanması” maddesine yer verdi. SIPRI, BAE’nin 2025 sonu itibarıyla Fransa’dan sipariş edilmiş 79 muharebe uçağı bulunduğunu kaydediyor. F-35 anlaşmasını ise BAE 2021’de askıya aldı ve hiçbir uçak teslim edilmedi. Arka plan için: BAE neden F-35 yerine Rafale F4’ü seçti? (Arapça).
Kuveyt: Captor-E radarlı Typhoon ve Super Hornet
EDR Magazine’e göre Kuveyt’in Typhoon anlaşmasının son iki uçağı 6 Kasım 2025’te Ali el-Salim Hava Üssü’ne indi ve böylece 28 uçak (22 tek ve 6 çift kişilik) tamamlandı. Uçaklar Captor-E elektronik radarı, Praetorian savunma sistemi ve PIRATE kızılötesi arama ve takip sistemiyle donatılmış durumda. Kuveyt ayrıca Boeing’den 28 F/A-18E/F Super Hornet teslim aldı. SIPRI, 2021–2025 döneminde İtalya’dan Kuveyt’e 23 muharebe uçağı kaydediyor; fark, son uçakların dönemin sonuna doğru teslim edilmesinden kaynaklanıyor.
Mısır: İki parti arasında Rafale ile Su-35 ve J-10C dosyaları
Mısır 2015’te 24, 2021’de 30 Rafale sipariş etti; açık takip kaynakları, bir telafi uçağıyla birlikte toplam siparişin 55 uçağa ulaştığını belirtiyor. Militarnyi 13 Mayıs 2026’da Mısır’ın 55 uçaktan 32’sini teslim aldığını bildirdi. Bu rakam açık kaynak takibinden alınmıştır ve Kahire ya da Dassault tarafından resmî olarak açıklanmamıştır; bu nedenle tabloda tahmin olarak ele alınıyor.
Mısır, 2018’de sözleşmesini imzaladığı Su-35 uçaklarını teslim almadı. TWZ Nisan 2025’te, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) yayımladığı uydu görüntülerine dayanarak Mısır partisine ait uçakların Cezayir Hava Kuvvetleri amblemiyle görüldüğünü aktardı. J-10C’ye gelince, Çin Şubat 2025’te uçağı Mısır’a sattığını yalanladı ve referans tarihi itibarıyla bir sözleşmeye dair resmî açıklama yok. Site bu konuda ayrı bir dosya da yayımlıyor: J-10C dosyasında neyin kesin, neyin söylenti olduğu (Arapça).
Bahreyn ve Umman: İki küçük 4,5 nesil filosu
Bahreyn Haber Ajansı 8 Mart 2024’te ilk F-16 Block 70 partisinin İsa Hava Üssü’ne ulaştığını duyurdu. Aerospace Global News, Nisan 2026’da sipariş edilen on altı uçağın tamamının teslim edildiğini bildirdi. Eurofighter’a göre Umman, dördüncü nesil F-16 Block 50’lerin yanı sıra 12 Typhoon işletiyor. Türkiye, Maskat ile de ikinci el Typhoon için müzakere ediyor; açıklanmış bir sözleşme yok.
Cezayir: Uydu görüntülerinde Su-35 ve resmî adı konmamış Su-57
Cezayir filosunun çekirdeği, “4+” kategorisindeki Su-30MKA ve MiG-29M/M2 uçaklarından oluşuyor. TWZ’nin IISS’e dayandırdığı habere göre 10 Mart 2025 tarihli uydu görüntüleri, Umm el-Buvaki üssünde Cezayir Hava Kuvvetleri amblemli bir Su-35 gösterdi. Teslim edilen uçaklara ilişkin resmî bir sayı bulunmuyor.
Su-57 dosyasında ise Birleşik Uçak Şirketi’nin (UAC) genel müdürü Vadim Badeha, Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre 18 Kasım 2025’te şunları söyledi: “İlk iki uçak yabancı müşterimiz tarafından teslim alındı… ve muharebe görevine başladı.” Badeha müşterinin adını vermedi. Defense News Şubat 2026’da Umm el-Buvaki üssü yakınında çekilen bir videoyu analiz ederek uçağın büyük olasılıkla Su-57 olduğu sonucuna vardı. Cezayir Millî Savunma Bakanlığı referans tarihi itibarıyla resmî bir açıklama yapmadı. Bu nedenle dosya bu kalemi “üretici tarafından açıklanan teslimat, müşteri kimliği resmî olarak doğrulanmamış” şeklinde sınıflandırıyor ve Cezayir’i doğrulanmış bir beşinci nesil operatörü olarak nitelemiyor.
Fas ve Ürdün: Teslimat öncesi F-16 Block 70/72 sözleşmeleri
Lockheed Martin, 6 Ekim 2026’da Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri için üretilen ilk F-16 Block 72’nin Güney Carolina’nın Greenville kentinde ilk uçuşunu yaptığını duyurdu. Lockheed Martin Entegre Savaş Uçağı Grubu Başkan Yardımcısı ve Genel Müdürü Mike Shoemaker, uçuşun “Fas’ın F-16 Block 72 programında somut ilerlemeyi yansıttığını” söyledi. Şirket bir teslimat tarihi vermedi. Ürdün Ocak 2023’te 12 F-16 Block 70 alımı için sözleşme imzaladı; referans tarihi itibarıyla hiçbir uçak teslim edilmedi.
Diğer Arap ülkeleri
Irak, Libya, Suriye, Sudan, Yemen, Tunus, Lübnan, Moritanya veya diğer üyelerin 4,5 ya da beşinci nesil savaş uçağına sahip olup olmadığına dair yeterli güvenilir veri bulunmuyor. Irak, dördüncü nesil F-16IQ Block 52 uçakları işletiyor.
Referans tablosu: Modele göre teslim edilenler ve sözleşmesi yapılanlar
| Ülke | Model | Nesil | Teslim edilen | Sözleşmeli/talep edilen, teslim edilmemiş | Aşama | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Suudi Arabistan | F-15SA | 4.5 | 84 yeni + 70 modernize | — | Hizmette | USAF AFLCMC |
| Suudi Arabistan | Eurofighter Typhoon | 4.5 | 72 | Sözleşmesiz ikinci parti | Hizmette | Eurofighter; FlightGlobal |
| Suudi Arabistan | F-35A | 5 | 0 | 48 talep edildi | Olası satış onayı, LOA imzalanmadı | Federal Register |
| Katar | F-15QA | 4.5 | SIPRI’ye göre ABD’den 48 muharebe uçağı (2021–2025) | — | Hizmette | SIPRI |
| Katar | Rafale | 4.5 | 36 | — | Hizmette | Defence Industry Europe |
| Katar | Eurofighter Typhoon | 4.5 | 24 | 12 ek (2024 duyurusu) | Hizmette / sözleşmeli | Eurofighter |
| BAE | F-16E/F Block 60 | 4.5 | 80 | — | Hizmette | Northrop Grumman |
| BAE | Rafale F4 | 4.5 | BAE’de 0 | 80 (SIPRI’ye göre 79) | Üretim ve testler; teslimat 2026 sonu olarak açıklandı | Dassault; SIPRI |
| Kuveyt | Eurofighter Typhoon | 4.5 | 28 | — | Hizmette | EDR / Leonardo |
| Kuveyt | F/A-18E/F | 4.5 | 28 | — | Hizmette | SIPRI |
| Mısır | Rafale | 4.5 | Yaklaşık 32 (açık kaynak tahmini) | Yaklaşık 23 | Teslimat sürüyor | Militarnyi; Dassault |
| Mısır | Su-35 / J-10C | 4++ / 4.5 | 0 | Doğrulanmamış | Teslim edilmedi / doğrulanmamış | TWZ; Anadolu Ajansı |
| Bahreyn | F-16 Block 70 | 4.5 | 16 | — | Hizmette | BNA; AGN |
| Umman | Eurofighter Typhoon | 4.5 | 12 | — | Hizmette | Eurofighter |
| Cezayir | Su-35 | 4++ | Doğrulanmamış (görüntülerde en az 1) | Açıklanmadı | Teslimat resmî olarak açıklanmadı | TWZ aracılığıyla IISS |
| Cezayir | Su-57 | 5 | Adı verilmeyen müşteriye 2 | Açıklanmadı | Resmî olarak doğrulanmadı | Anadolu Ajansı aracılığıyla UAC |
| Fas | F-16 Block 72 | 4.5 | 0 | 25 | Uçuş testleri | Lockheed Martin |
| Ürdün | F-16 Block 70 | 4.5 | 0 | 12 | Sözleşme | Breaking Defense |

Tedarik modellerinin güçlü ve zayıf yönleri
Bu bölüm uçakları muharebe açısından değerlendirmiyor; verilerde görülen tedarik modellerinin neler sağladığını ve hangi yükleri getirdiğini açıklıyor.
- Tedarikçiler arasında çeşitlendirme (Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan): tek bir tedarikçiye bağımlılığı azaltır ve pazarlık payı sağlar. Buna karşılık bakım, eğitim ve tedarik zinciri maliyetlerini artırır; çünkü her aile ayrı bir destek altyapısına ihtiyaç duyar. Kuveyt’in deneyimi bu yükü gösteriyor: Leonardo, Typhoon filosuna özel yerel bir destek şirketi kurdu.
- Modern F-16 ailesine dayanma (BAE, Bahreyn, Fas, Ürdün): aynı modelin eski versiyonlarından geçişi kolaylaştırır ve dönüşüm maliyetini düşürür. Ancak ABD ihracat kısıtlamaları ve kullanım şartları, silahlandırma ve modernizasyonda belirleyici bir etken olmaya devam ediyor.
- Rus yolu (Cezayir): Batılı ülkelerin aynı şartlarla sunmadığı modellere erişim sağlar. Ancak sayılar ve teslimatlar konusunda düşük şeffaflık ve yaptırımların tedarik zincirleri üzerindeki etkisiyle bağlantılıdır; Mısır’ın Su-35 anlaşmasının aksaması bunu gösterdi.
- Avrupa yolu (Mısır, BAE): silahlandırmayı çeşitlendirmede daha geniş bir alan sağlar. Ancak 30 Haziran 2026 itibarıyla teslim edilecek 208 Rafale’si kaldığını açıklayan Dassault’nun yoğun üretim takvimine bağlıdır.

Ölçüt ölçüt değerlendirme
Birinci ölçüt, teknik sınıflandırma (%45): yedi ülkede teslim edilen modeller, üreticilerin açıkladığı şekliyle 4,5 nesil koşullarını karşılıyor. En net resmî veriler, radarı ve elektronik harp sistemi ABD Hava Kuvvetleri tarafından açıkça belirtilen F-15SA ile Captor-E radarıyla donatılmış Kuveyt Typhoon’larına ait. Daha eski Körfez Typhoon partilerinin tamamında radar standardına ilişkin tek tip resmî veri bulunmuyor.
İkinci ölçüt, program aşaması (%35): yedi ülke “hizmet” aşamasında. BAE (Rafale) ve Mısır (ikinci partinin kalanı) “üretim ve teslimat” aşamasında. Fas “uçuş testleri” aşamasında. Ürdün “sözleşme” aşamasında. Suudi Arabistan, F-35 dosyasında “olası satış onayı” aşamasında. Cezayir “resmî olarak açıklanmamış teslimat” aşamasında.
Üçüncü ölçüt, kanıtın gücü (%20): Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Fas ve BAE dosyaları hükümet belgeleri veya şirket açıklamalarıyla destekleniyor. Mısır’ın süregelen teslimat sayıları açık kaynak takibine dayanıyor. Cezayir dosyası kanıt açısından en zayıfı; çünkü Rus üretici müşterinin adını vermedi ve Cezayir hükümeti açıklama yapmadı.
Kaynaklar arasındaki veri çelişkileri
- Kuveyt: SIPRI 2021–2025 döneminde 23 Typhoon teslimatı kaydederken EDR, 28 uçağın 6 Kasım 2025’te tamamlandığını bildiriyor. Fark, kayıt zamanlamasından ve SIPRI’nin sayım yönteminden kaynaklanıyor.
- BAE: SIPRI 79 Rafale’yi siparişte gösteriyor, çünkü bir uçak 2025’te Fransa’da sözleşme gereği kabul edildi. Mevcut kaynaklara göre bu uçak BAE’ye ulaşmadı.
- Mısır: toplam sipariş, iki sözleşmedeki 54 uçak ile bir telafi uçağı sayıldığında 55 uçak arasında değişiyor. Teslim edilen sayılar takip tarihine göre farklılık gösteriyor.
- Katar: ek Typhoon anlaşması bazen “alım duyurusu”, bazen “sözleşme” olarak niteleniyor ve bunun için bir teslimat takvimi yayımlanmadı.
Sonuç ve sınırlar
Arap dünyasında teslim edilmiş 4,5 nesil savaş uçakları altı Körfez ülkesi ile Mısır’da yoğunlaşıyor. BAE, Fas, Ürdün ve Mısır, önümüzdeki yıllarda rakamları değiştirecek sözleşmeli teslimatları bekliyor. 20 Kasım 2026 itibarıyla beşinci nesil bir savaş uçağının resmî olarak doğrulanmış Arap operatörü yok. Suudi Arabistan’ın F-35 talebi sözleşmeye dönüşmedi; Cezayir’deki Su-57 dosyası ise müşterinin adını vermeyen bir üreticinin açıklamasına ve video kayıtlarına dayanıyor.
Dosyanın sınırları: Sayılar operasyonel envanter değil, kümülatif teslimatlardır. Dosya; hazırlık düzeyini, uçuş saatlerini, mevcut silahlandırmayı veya eğitimi ölçmüyor; bunlar gerçek kabiliyeti modelin kendisinden daha fazla belirler. Dosya; BAE’ye Rafale teslimatına ilişkin resmî bir açıklama yapıldığında, Suudi F-35 anlaşmasının Teklif Mektubu imzalandığında veya resmî bir Cezayir açıklaması geldiğinde güncellenecek.
Sıkça sorulan sorular
Herhangi bir Arap ülkesinin F-35’i var mı?
Hayır. Suudi Arabistan 48 uçak talep etti ve ABD Federal Sicili’nde olası satış bildirimi yayımlandı; ancak Teklif ve Kabul Mektubu 20 Kasım 2026 itibarıyla imzalanmadı. BAE, F-35 müzakerelerini 2021’de askıya aldı.
Cezayir Su-57 teslim aldı mı?
Rusya Birleşik Uçak Şirketi, adını vermediği yabancı bir müşteriye iki uçak teslim ettiğini açıkladı ve Cezayir’de bir video kaydı tespit edildi. Cezayir hükümeti anlaşmayı resmî olarak doğrulamadığından bu kalem resmî olarak doğrulanmamış durumda.
4,5 nesil ile beşinci nesil arasındaki fark nedir?
4,5 nesil, elektronik radarlar, dijital elektronik harp ve sensör füzyonuyla modernize edilmiş geleneksel tasarımlı savaş uçaklarıdır. Beşinci nesil ise yapısal radar izi azaltma, dahili silah bölmeleri ve sensörlerin tek bir sistemde birleştirilmesini ekler.
BAE Rafale teslim aldı mı?
Referans tarihi itibarıyla Rafale’nin BAE’ye ulaştığını doğrulayan resmî kaynak bulunmuyor. Dassault, ilk teslimatları 2026 sonu için hazırladığını söylüyor.
Mısır Su-35 veya J-10C edindi mi?
Mısır Su-35 teslim almadı; uydu görüntüleri Mısır partisine ait uçakların Cezayir’e aktarıldığına işaret ediyor. Çin 2025’te Mısır’a J-10C sattığını yalanladı ve açıklanmış bir sözleşme yok.
Kaynaklar
- SIPRI — “Trends in International Arms Transfers, 2025”, Mart 2026 (Katar, Kuveyt ve Suudi Arabistan ithalatı ile BAE’nin Fransa’dan siparişleri) — sipri.org.
- ABD Federal Sicili — Suudi Arabistan’a silah satışı bildirimi (48 F-35), 20 Kasım 2026 — federalregister.gov; ve Congress.gov — S.J.Res.217 — congress.gov.
- ABD Hava Kuvvetleri (AFLCMC) — son F-15SA’nın Suudi Arabistan’a teslimi, 11 Aralık 2020 — af.mil.
- Eurofighter — program sayfası ve ihracat siparişleri — eurofighter.com.
- Dassault Aviation — ilk BAE Rafale’sinin tanıtımı, 29 Ocak 2025 ve 2026 ilk yarı sonuç sunumu — dassault-aviation.com ve sunum (PDF).
- Lockheed Martin — Fas’ın ilk F-16 Block 72’sinin ilk uçuşu, 6 Ekim 2026 — lockheedmartin.com.
- Bahreyn Haber Ajansı — ilk F-16 Block 70 partisinin gelişi, 8 Mart 2024 — bna.bh; ve Aerospace Global News, Nisan 2026 — aerospaceglobalnews.com.
- EDR Magazine — Leonardo Aviation Services ve Kuveyt Typhoon programı, 6 Şubat 2026 — edrmagazine.eu.
- The War Zone (TWZ) — IISS görüntülerine dayanarak Cezayir’deki Su-35’ler, 9 Nisan 2025 — twz.com.
- Anadolu Ajansı (Rusça) — UAC genel müdürünün Su-57 teslimatına ilişkin açıklaması, 18 Kasım 2025 — aa.com.tr; ve Defense News, 10 Şubat 2026 — defensenews.com.
- Militarnyi — Mısır’a Rafale partisi teslimatı ve toplam teslim edilen sayı, 13 Mayıs 2026 — militarnyi.com.
- Anadolu Ajansı (İngilizce) — Çin, Mısır’a J-10 sattığını yalanladı, 2025 — aa.com.tr.
- Breaking Defense — Ürdün’ün 12 F-16 Block 70 sözleşmesi, Ocak 2023 — breakingdefense.com.
- Northrop Grumman — BAE’nin F-16 Block 60 filosu (80 uçak) için ilk AN/APG-80 radarının teslimi, 20 Ağustos 2003 — northropgrumman.com.
- Defence Industry Europe — Katar 12 ek Typhoon alımını doğruladı, 9 Aralık 2024 — defence-industry.eu.
- FlightGlobal — Suudi Arabistan için ikinci Typhoon partisi beklentileri, Şubat 2026 — flightglobal.com; ve Al-Monitor — Katar’ın Türkiye’ye Typhoon anlaşması, Ekim 2026 — al-monitor.com.