Suudi Arabistan’ın JDAM-ER güdüm kiti ve bomba anlaşması
Anlaşmanın seyri
Mevcut durum: Satış onaylandı — son önemli aşama: 2026. Her anlaşma tüm aşamalardan geçmez; örneğin hükümet satış onayı yalnızca bazı tedarikçi ülkelerde söz konusudur.
Anlaşmanın ayrıntıları
Suudi Arabistan ile ABD arasındaki JDAM-ER güdüm kiti ve bomba anlaşmasında üretici firma Boeing. «Mühimmat ve füzeler» kategorisinde yer alan anlaşmada açıklanan miktar 10.004 kit, değer ise 5,0 milyar dolar (resmi tahmin).
Satış, 2026 yılında tedarikçi ülkenin hükümet onayını aldı. Onay kesin sözleşme yerine geçmiyor; miktar ve değer sözleşme imzalanırken farklılaşabilir.
Ayrıntılar: 500 ve 2.000 librelik bombalar için onay 4 Eylül 2026’da verildi.
JDAM-ER güdüm kiti nedir?
JDAM-ER, ABD’li Boeing’in ürettiği Müşterek Doğrudan Taarruz Mühimmatı’nın (JDAM) uzun menzilli versiyonu. Kendi başına bir bomba değil; konvansiyonel serbest düşüşlü bombalara takılarak onları önceden belirlenmiş koordinatları vuran hassas mühimmata dönüştüren bir güdüm kiti. Boeing temel kitin üretimine 1998’de Missouri eyaletindeki St. Charles tesisinde başladı; 2015’e gelindiğinde ABD kuvvetleri ve 27 ülke için 260 binden fazla kit üretilmişti.
ER versiyonunu ayıran unsur, bomba gövdesinin üst kısmına monte edilen açılır kanat seti. Şirket bu tasarımı Küçük Çaplı Bomba’da kullanılan süzülme teknolojisinden uyarladı. Set Avustralya ile birlikte geliştirildi; ilk üretim sözleşmesi 2011’de Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri için imzalandı, ana parçaların üretimini ise Brisbane merkezli Ferra Engineering üstlendi. Atış testleri Woomera test sahası üzerinde, F/A-18 Hornet uçaklarından 10 bin ile 40 bin fit arasındaki irtifalarda yapıldı.
Nasıl çalışıyor, onu farklı kılan ne?
JDAM kiti, GPS alıcısıyla düzeltilen ataletsel seyrüsefer birimini barındıran bir kuyruk bölümü ile hareketli kontrol yüzeylerinden oluşuyor. Atıştan önce uçağın bilgisayarı hedef koordinatlarını yüklüyor; bırakıldıktan sonra kontrol yüzeyleri bombayı gece-gündüz ve kötü hava şartlarında, lazerle hedef işaretlemeye gerek kalmadan belirlenen noktaya yönlendiriyor. ER versiyonunda kanatlar uçaktan ayrıldıktan sonra açılıyor; böylece düşüş uzun bir süzülmeye dönüşüyor ve yüksek irtifadan atışta menzil yaklaşık 24 km’den 72 km’nin üzerine çıkıyor. Bu da pilota pek çok kısa menzilli hava savunma sisteminin etki alanı dışında kalma imkânı veriyor. Kit, standart JDAM ile aynı bağlantı arayüzünü koruduğu için uçaklara entegrasyonu büyük değişiklik gerektirmiyor; Boeing’e göre bu durum geliştirme ve bakım maliyetini düşürüyor.
Öne çıkan özellikler
| Tip | Serbest düşüşlü bombalar için süzülme kanatlı güdüm kiti |
|---|---|
| Üretici | Boeing (ABD) |
| Güdüm tipi | GPS destekli ataletsel seyrüsefer |
| Menzil | 72 km’den fazla (45 mil) |
| Kanatsız JDAM menzili | Yaklaşık 24 km (15 mil) |
| Test edilen bomba sınıfı | 500 libre (227 kg) |
| ER versiyonunun ilk müşterisi | Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri (2011 sözleşmesi) |


