GARMOOSHA: BAE’nin dikey kalkış ve inişli insansız helikopteri

Fotoğraf: EDGE Group (edgegroup.ae)

Birleşik Arap EmirlikleriDikey kalkışlı insansız hava aracıSeri üretimde

Keşif-gözetleme, deniz gözetlemesi ve arama-kurtarma için helikopter tipi İHA

GARMOOSHA, EDGE Group'a bağlı ADASI'nin geliştirdiği helikopter tipi, dikey kalkış ve inişli (VTOL) bir insansız hava sistemidir. 2020'de ilk BAE yapımı VTOL İHA olarak tanıtılan sistem seri üretimde; BAE Savunma Bakanlığı 2023'te sipariş verdi.

~100-120 kgFaydalı yük

6-8 saHavada kalış süresi

150 kmMenzil

150 km/saAzami hız

239 milyon BAE dirhemiBAE Savunma Bakanlığı sözleşmesi (2023)

GARMOOSHA nedir? Genel bakış ve geliştirme süreci

Helikopter tipi insansız hava araçları, pist gerektirmeden dar alanlardan ve gemi güvertelerinden kalkıp inebilmeleri sayesinde özellikle deniz gözetlemesi ve kıyı güvenliği görevlerinde tercih edilir. GARMOOSHA da bu ihtiyaca yönelik geliştirilen tek ana rotorlu bir platform.

Sistem, 23 Şubat 2020'de Abu Dabi'deki UMEX 2020 fuarında Şeyh Mansur bin Zayed Al Nahyan tarafından tanıtıldı. ADASI, İHA'yı BAE Silahlı Kuvvetleri Genel Karargâhı için geliştirdi ve ülkede üretilen ilk dikey kalkışlı insansız hava aracı olarak sundu. Firma görevler arasında askerî keşif-gözetlemenin yanı sıra doğal gaz boru hatlarında kaçak tespiti, altyapı incelemesi ve arama-kurtarmayı sıraladı.

Adın yazılışı da zaman içinde değişti: 2020 tarihli materyallerde GARMOUSHA, EDGE'in 2023 duyurularında ise GARMOOSHA biçimi kullanılıyor. Aynı dönemde açıklanan performans değerleri de arttı; faydalı yük 100 kg'dan 120 kg'a, havada kalış süresi 6 saatten 8 saate çıktı.

GARMOOSHA'nın tasarımı, algılayıcıları ve performansı

GARMOOSHA iki palli tek ana rotora sahip bir helikopter. Uzunluğu 6 m, genişliği 1,6 m, yüksekliği 2,8 m. Azami kalkış ağırlığı kaynağa göre 500 ile 550 kg arasında veriliyor. Janes, 550 kg değeriyle GARMOOSHA'nın o dönem BAE Silahlı Kuvvetleri'nin kullandığı Schiebel S-100 döner kanatlı İHA'nın iki katından daha ağır olduğuna dikkat çekti.

Düşük yakıt tüketimli dizel/ağır yakıt motoruyla çalışan İHA 150 km/sa azami hıza ve 150 km menzile ulaşıyor; deniz seviyesinden 10.000 fite kadar görev yapabiliyor. Algılayıcı paketinde gece ve gündüz çalışabilen stabilize elektro-optik algılayıcı ile HD kamera bulunuyor.

Army Recognition'ın aktardığına göre taktik set iki hava aracı, yer kontrol istasyonu sığınağı ve nakliye sığınağından oluşuyor. Sistemi bir komutan pilot, bir pilot, bir faydalı yük operatörü ve iki teknisyen işletiyor. Set C-130 nakliye uçağıyla taşınabiliyor; bu da sistemin ülke dışına hızla intikal ettirilebilmesine imkân veriyor.

GARMOOSHA üretimi ve sipariş durumu

ADASI, 16 Kasım 2023'teki Dubai Airshow'da GARMOOSHA sistemleri için BAE Savunma Bakanlığı'ndan 239 milyon dirhemlik (yaklaşık 65 milyon ABD doları) bir sözleşme aldı. Sözleşme kapsamındaki sistem sayısı açıklanmadı.

Kayıtlarda BAE sipariş veren ülke olarak yer alıyor; hizmete giriş tarihi ve teslimat takvimi açık kaynaklarda teyit edilmiş değil. ADASI, aynı dönemde REACH-S sabit kanatlı İHA'nın ve QX/SHADOW dolanan mühimmatlarının da üreticisi konumunda. GARMOOSHA, bu yelpazede pist gerektirmeyen döner kanatlı platform olarak sabit kanatlı REACH-S'i tamamlıyor.

Sistemin dizel/ağır yakıt motoru kullanması da dikkat çekici bir tercih. Askerî lojistikte ağır yakıt, kara araçları ve jeneratörlerle ortak yakıt kullanımına imkân verdiği için sahada ikmal yükünü azaltan bir seçenek olarak görülür. ADASI'nin listelediği boru hattı kaçak tespiti ve altyapı incelemesi gibi sivil nitelikli görevler ise platformun yalnızca askerî kullanıcıya yönelik tasarlanmadığını gösteriyor.

GARMOOSHA teknik özellikleri: boyutlar, ağırlık, motor ve algılayıcılar

Konfigürasyon	Tek ana rotorlu helikopter, iki pal
Uzunluk x genişlik x yükseklik	6 m x 1,6 m x 2,8 m
Azami kalkış ağırlığı	500-550 kg (kaynaklar farklı)
Faydalı yük	Yaklaşık 100 kg (2020); yaklaşık 120 kg (2023)
Havada kalış süresi	6 sa (2020); 8 sa (2023)
Menzil	150 km
Azami hız	150 km/sa
Görev irtifası	Deniz seviyesinden 10.000 ft'e kadar
Motor	Düşük tüketimli dizel / ağır yakıt motoru
Algılayıcılar	Stabilize gece/gündüz elektro-optik algılayıcı, HD kamera
Sistem seti	İki hava aracı, yer kontrol istasyonu sığınağı, nakliye sığınağı
Hava nakli	C-130

GARMOOSHA'nın doğuşu: BAE Genelkurmayı için ilk yerli VTOL İHA

Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan, GARMOUSHA'yı 23 Şubat 2020'de Abu Dabi'deki UMEX fuarında tanıttı; araç BAE yapımı ilk dikey kalkış ve inişli (VTOL) insansız hava aracı olarak sunuldu. ADASI sistemi BAE Silahlı Kuvvetleri Genelkurmayı için geliştirmişti. Janes, 550 kg azami kalkış ağırlığıyla GARMOOSHA'nın o dönemde BAE Silahlı Kuvvetleri'nin kullandığı Schiebel S-100 döner kanatlı İHA'dan iki kattan fazla ağır olduğunu not ediyor.

GARMOOSHA'nın görev yelpazesi: askerî keşiften sivil kullanımlara

ADASI, sistem için askerî istihbarat-gözetleme-keşfin yanında gaz boru hattı sızıntı tespiti, altyapı haritalaması ve arama kurtarma gibi görevleri sıraladı. Army Recognition, taktik bir takımı iki hava aracı, bir yer kontrol istasyonu ve nakliye barınağından oluşan bir set olarak tanımlıyor; mürettebat bir komuta pilotu, bir pilot, bir faydalı yük operatörü ve iki teknisyenden oluşuyor. Takım C-130 ile taşınabiliyor. Bu yapı, sistemin tek bir araçtan çok bir sistem seti olarak teslim edildiğini gösteriyor.

GARMOOSHA'nın BAE insansız sistemleri içindeki yeri

GARMOOSHA, ADASI'nin hava sistemleri arasında REACH-S'in tamamlayıcısı konumunda: REACH-S sabit kanatlı bir MALE İHA iken GARMOOSHA pistsiz kalkış ve iniş imkânı veren helikopter tipi bir sistem. EDGE'in ürün portföyü 2019'da 30 çözümden 2024'te 201 çözüme çıkarken, insansız sistemler bu genişlemenin ana alanlarından biri oldu. BAE'nin insansız sistemlerdeki yerli üretim hedefi, GARMOOSHA'nın Genelkurmay için geliştirilmesiyle ilk somut örneğini buldu; sistem için verilen 2023 sözleşmesi ise yerli VTOL kabiliyetinin sipariş aşamasına geçtiğini gösteriyor.

GARMOOSHA sözleşmesi ve isimlendirme farkı

16 Kasım 2023'te Dubai Airshow'da ADASI, BAE Savunma Bakanlığı'ndan GARMOOSHA sistemleri için 239 milyon BAE dirhemlik (yaklaşık 65 milyon ABD doları) sözleşme aldı; sipariş edilen adet açıklanmadı. Adın yazımı 2020 materyallerinde GARMOUSHA, 2023 EDGE bültenlerinde GARMOOSHA şeklinde geçiyor ve iki yazım aynı sistemi ifade ediyor. Yayımlanan performans da değişti: faydalı yük ve havada kalış süresi 2020'de 100 kg ve 6 saat iken 2023'te 120 kg ve 8 saat olarak verildi.

GARMOOSHA zaman çizelgesi: 2020 tanıtımından 2023 sözleşmesine

Kasım 2019EDGE Group kuruldu; ADASI Platformlar ve Sistemler kümesinde yer aldı.
23 Şubat 2020GARMOUSHA, UMEX 2020'de Abu Dabi'de BAE yapımı ilk VTOL İHA olarak tanıtıldı.
2020Faydalı yük ve havada kalış süresi 100 kg ve 6 saat olarak yayımlandı.
16 Kasım 2023ADASI, Dubai Airshow'da GARMOOSHA için 239 milyon BAE dirhemlik BAE Savunma Bakanlığı sözleşmesi aldı.
2023EDGE bültenlerinde adın yazımı GARMOOSHA oldu; faydalı yük 120 kg, havada kalış 8 saat olarak verildi.

GARMOOSHA'yı hangi ülkeler kullanıyor?

Birleşik Arap EmirlikleriSipariş verdi

ADASI hakkında: GARMOOSHA'yı kim üretiyor?

ADASI (EDGE Group)

ADASI (Abu Dabi Otonom Sistemler Yatırımları), EDGE Group'un Platformlar ve Sistemler kümesinde yer alan insansız ve otonom sistemler kuruluşudur. GARMOOSHA'nın yanı sıra REACH-S sabit kanatlı İHA'yı ve QX ile SHADOW dolanan mühimmatlarını da üretiyor. Kuruluş, hava, kara ve deniz insansız sistemlerini tasarlıyor, üretiyor ve bakımını yapıyor. GARMOOSHA, ADASI'nin BAE Silahlı Kuvvetleri Genelkurmayı için geliştirdiği ilk dikey kalkış ve inişli sistemdir.

GARMOOSHA hakkında sık sorulan sorular

GARMOOSHA nedir?

GARMOOSHA, keşif-gözetleme, deniz gözetlemesi ve arama-kurtarma görevleri için geliştirilen helikopter tipi, dikey kalkış ve inişli bir insansız hava sistemidir.

GARMOOSHA'yı kim üretiyor?

Sistem, EDGE Group'un insansız ve otonom sistemler kuruluşu ADASI tarafından geliştirildi ve üretiliyor.

GARMOOSHA'nın menzili ve havada kalış süresi nedir?

İHA 150 km menzile ve 150 km/sa azami hıza sahip. 2023 verilerine göre 120 kg faydalı yükle 8 saat havada kalabiliyor.

GARMOOSHA'yı hangi ülkeler kullanıyor?

BAE Savunma Bakanlığı Kasım 2023'te 239 milyon dirhemlik sözleşme imzaladı. Kayıtlarda BAE sipariş veren ülke olarak yer alıyor.

GARMOOSHA ile GARMOUSHA aynı sistem mi?

Evet. 2020 materyallerinde GARMOUSHA, EDGE'in 2023 duyurularında GARMOOSHA yazımı kullanılıyor.

GARMOOSHA, Schiebel S-100 ile nasıl karşılaştırılıyor?

Janes'e göre 550 kg azami kalkış ağırlığıyla GARMOOSHA, BAE'nin kullandığı Schiebel S-100'ün iki katından daha ağır.

GARMOOSHA ne zaman tanıtıldı?

GARMOUSHA, 23 Şubat 2020'de Abu Dabi'deki UMEX fuarında Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan tarafından tanıtıldı.

GARMOOSHA için ne kadarlık sözleşme verildi?

ADASI, 16 Kasım 2023'te Dubai Airshow'da GARMOOSHA sistemleri için 239 milyon BAE dirhemlik (yaklaşık 65 milyon ABD doları) BAE Savunma Bakanlığı sözleşmesi aldı; adet açıklanmadı.

GARMOOSHA'nın azami kalkış ağırlığı nedir?

Janes'e göre GARMOOSHA'nın azami kalkış ağırlığı 550 kg'dır.

GARMOOSHA hangi görevlerde kullanılabilir?

ADASI, GARMOOSHA için askerî istihbarat-gözetleme-keşif, gaz boru hattı sızıntı tespiti, altyapı haritalaması ve arama kurtarma görevlerini sıraladı.

GARMOOSHA'nın tipik sistem seti nedir?

Army Recognition'a göre GARMOOSHA seti iki hava aracı, bir yer kontrol istasyonu ve nakliye barınağından oluşur; setin C-130 ile taşınabildiği belirtiliyor.

GARMOOSHA'nın mürettebatı kaç kişi?

Army Recognition'a göre GARMOOSHA takımında bir komuta pilotu, bir pilot, bir faydalı yük operatörü ve iki teknisyen görev yapıyor.

GARMOOSHA'nın hızı ve menzili nedir?

GARMOOSHA için azami hız 150 km/sa, menzil 150 km olarak veriliyor; faydalı yük yaklaşık 100-120 kg, havada kalış 6-8 saat.

GARMOOSHA, BAE'nin ilk yerli VTOL İHA'sı mı?

ADASI, GARMOUSHA'yı 2020'de BAE yapımı ilk dikey kalkış ve inişli insansız hava aracı olarak sundu ve sistemi BAE Silahlı Kuvvetleri Genelkurmayı için geliştirdi.